Ramazana Özel

Ramazan Ayı Nedir?

Ramazan, Hicrî takvimin dokuzuncu ayıdır. Bu ayda Kur'an-ı Kerim'in indirilmeye başlandığı kabul edilir; bu nedenle ramazan "Kur'an ayı" olarak da anılır. Müslümanlar bu ayda oruç tutmakla yükümlüdür; oruç, tan yerinin ağarmasından (imsak) güneş batımına (akşam namazı vaktine) kadar yeme, içme ve cinsel ilişkiden uzak durmak suretiyle yerine getirilir.

Ramazan ayı, takvim yılına göre her yıl yaklaşık 10–11 gün öne kayar; böylece farklı mevsimlerde yaşanır. Ayın başlangıcı ve bitişi, hilalin görülmesi veya astronomik hesaplamalarla belirlenir; Türkiye'de Diyanet İşleri Başkanlığı bu konuda resmî açıklamaları yapar.

Ramazanın Dinen Önemi ve Fazileti

Ramazan, İslam'ın beş şartından biri olan orucun farz kılındığı aydır. Bakara Sûresi'nde "Ramazan ayı, insanlara yol gösteren, hidayeti ve doğruyu yanlıştan ayıran Kur'an'ın indirildiği aydır. Sizden bu ayı idrak eden oruç tutsun." buyrulur. Bu ay, günahların bağışlanması, duaların kabulü ve manevi yükseliş için büyük fırsat olarak görülür.

Hadislerde ramazanın "ümmetimin ayı" olduğu, bu ayda cennet kapılarının açıldığı, cehennem kapılarının kapatıldığı ve şeytanların zincire vurulduğu ifade edilir. Bu ifadeler, ramazanda hayırlı işlere yönelmenin ve kötülüklerden uzak durmanın teşvik edildiğini gösterir.

Oruç İbadeti

Oruç, ramazan ayında her gün imsak vaktinden akşam namazı vaktine kadar yeme, içme ve cinsel ilişkiden sakınmaktır. Akıl baliğ, mukim ve oruç tutmaya gücü yeten Müslümanlara farzdır. Yolcu ve hasta gibi meşru mazereti olanlar, oruçlarını uygun bir zamanda kaza eder veya fidye verebilir.

Orucun Bozulduğu ve Bozulmadığı Durumlar

Bilerek yemek, içmek veya cinsel ilişkide bulunmak orucu bozar ve kaza gerekir. Unutarak yiyip içmek orucu bozmaz. Kan vermek, iğne (besleyici nitelikte olmayan tedavi amaçlı iğne alimlere göre farklı değerlendirilir) gibi konularda fıkıh kitaplarındaki detaylı hükümlere bakılmalıdır.

Sahur, oruç niyetiyle gece yenilen son yemektir; seher vaktinde yapılır ve sünnettir. İftar ise akşam namazı vaktinin girmesiyle orucun açılmasıdır; iftarı hurma veya su ile açmak sünnettir.

Teravih Namazı

Teravih namazı, ramazan ayına özgü, yatsı namazından sonra kılınan sünnet bir namazdır. Hz. Peygamber'in ramazanda bu namazı kıldığı ve teşvik ettiği hadislerle sabittir. Teravih, "rahatlamak, dinlenmek" anlamına gelen "tervîha" kelimesinden türemiştir; her dört rekâttan sonra kısa bir oturuşla kılınır.

Teravih namazı 20 rekâttır; 2 veya 4 rekâtta bir selâm verilerek kılınır. Cemaatle kılınması sünnet-i müekkededir; tek başına da kılınabilir. Teravih, ramazan boyunca her gece kılınır ve ramazanın manevi atmosferini güçlendiren önemli bir ibadettir.

Vitir Namazı: Rekât, Kılınış ve Hükümler

Vitir namazı, yatsı namazından sonra kılınan ve Hanefî mezhebine göre vacip olan bir namazdır. "Vitr" tek sayı demektir; namazın tek rekâtla bitmesi veya toplam rekât sayısının tek (1, 3, 5 gibi) olması nedeniyle bu isim verilmiştir.

Vitir Namazı Kaç Rekâttır?

En yaygın uygulama 3 rekât vitir namazıdır. Üç rekâtta bir selâm verilerek kılınır; yani 3 rekâtın sonunda selâm verilir. Tek rekât olarak kılmak da caizdir; bazı âlimler 1 rekât vitiri de mümkün görmüştür.

Vitir Namazının Kılınışı

Vitir namazı şöyle kılınır: Niyet edilir ("Niyet ettim Allah rızası için vitir namazını kılmaya"). Birinci rekâtta Fatiha ve zamm-ı sûre okunur, rükû ve secde yapılır, ikinci rekâtta yine Fatiha ve zamm-ı sûre okunur, rükû ve secde yapılır. Üçüncü rekâtta Fatiha ve zamm-ı sûre okunduktan sonra rükûya gitmeden önce "kunut" duaları (Allahümme innâ nesteînuke ve Allahümme iyyâke na'budu) okunur; ardından rükû ve secde yapılır ve oturulup tahiyyât, salli-barik ve Rabbena duaları okunarak selâm verilir.

Kunut Duası

Vitir namazının üçüncü rekâtında rükûdan önce kunut duası okunur. "Allahümme innâ nesteînuke ve nesteğfiruke…" ile başlayan kunut duaları, birçok hadis ve fıkıh kitabında yer alır; ezberlenemezse "Rabbenâ âtinâ" gibi bir âyet veya dua ile de geçerli olur.

Vitir Namazı Ne Zaman Kılınır?

Vitir namazı, yatsı namazı kılındıktan sonra, imsak vaktine kadar kılınabilir. Teravih kılındıysa teravihten sonra kılınır. Gece uyanamayacağından endişe eden kimse yatsıyı kıldıktan hemen sonra vitri de kılıp yatabilir; bu, Hz. Peygamber'in tavsiyeleriyle uyumludur.

Zekât ve Fitre (Fıtır Sadakası)

Zekât, İslam'ın beş şartından biridir; belirli malî şartları taşıyan Müslümanların yılda bir kez malının belirlenen oranını ihtiyaç sahiplerine vermesidir. Ramazan ayı, zekât vermek için en çok tercih edilen aylardan biridir; birçok Müslüman zekâtını bu ayda hesaplayıp dağıtır.

Fitre (fıtır sadakası) ise ramazan bayramına kadar, aslî ihtiyaçlarının üzerinde belirli bir miktar mala sahip olan her Müslümanın vermesi gereken bir sadakadır. Kişi başı verilir; aile reisi kendisi ve bakmakla yükümlü olduğu kişiler için fitre verebilir. Miktar, bir kişinin bir günlük asgari gıda ihtiyacına denk tutulur; Diyanet her yıl fitre miktarını açıklar.

Kadir Gecesi

Kadir gecesi, Kur'an-ı Kerim'in Levh-i Mahfuz'dan dünya semasına toptan indirildiği gece olarak kabul edilir. Kadir Sûresi'nde bu gecenin "bin aydan hayırlı" olduğu belirtilir. Tam tarihi kesin değildir; ancak ramazanın son on günündeki tek gecelerde (21, 23, 25, 27, 29. geceler) aranması tavsiye edilir; özellikle 27. gece birçok Müslüman tarafından Kadir gecesi olarak idrak edilir.

Bu gecede ibadet etmek, Kur'an okumak, dua etmek ve tefekkür etmek büyük sevap sayılır. Hz. Peygamber, ramazanın son on gününde itikâfa girerek bu geceleri değerlendirmiştir.

İftar ve Sahur Adabı

İftar, akşam namazı vaktinin girmesiyle orucun açılmasıdır. İftarı hurma veya su ile açmak sünnettir; ardından akşam namazı kılınıp yemek yenebilir. İftar duası yapmak ve oruçlulara iftar verdirmek büyük sevaptır.

Sahur, gece sonunda, imsak vaktinden önce yenilen yemektir. Sahur yapmak sünnettir; "sahur yemeğinde bereket vardır" hadisiyle teşvik edilmiştir. Sahur, oruç tutan kişinin gün içinde daha rahat dayanmasına da yardımcı olur. İmsak vaktinin girmesiyle yeme içmeye son verilir; bu vakit, imsakiye ve namaz vakitleriyle birlikte takip edilebilir.